Karar altyapısı
Ekosistemi bir veri tabanı gibi değil, bir karar sistemi gibi işletin
Her sayının kaynağı, tazeliği ve doğrulama seviyesi kayıtlıdır; kimin neyi hangi amaçla göreceğini sürümlenmiş bir politika belirler
21
kayıtlı metrik; her birinin tazelik eşiği ve neden önemli olduğu tanımlı
5
görünürlük sınıfı: kamuya açıktan stratejiye kadar her kayıt bir sınıfa yazılır
7
güven seviyesi: taslaktan çapraz doğrulanmışa; çelişkili ve eskimiş de birer basamak
0
bayt: kişisel ve stratejik sınıftaki veriden dil modeline giden miktar
Üç ayrım
Sistemin tamamı üç ayrımın üzerine kurulu. Her biri, kaydın sessiz kalarak yol açtığı bir hatayı önlüyor.
Üç ayrım
Sistemin tamamı üç ayrımın üzerine kurulu. Her biri, kaydın sessiz kalarak yol açtığı bir hatayı önlüyor.
“Bilinmiyor” ≠ “sorun yok”
Bir metrik girilmemişse radar sessiz kalmaz. Eksik veri de bir bulgudur ve kurucuya bugün düzeltebileceği bir eylem olarak geri döner.
3 tür bulgu üretilir: eşik aşımı, eksik veri, eskimiş veri
“Beyan edildi” ≠ “doğrulandı”
Her iddia bir güven seviyesiyle taşınır. Yalnız beyana dayanan bir sayı, karar ekranında doğrulanmış bir sayıyla aynı ağırlığı taşımaz.
7 seviye taslaktan çapraz doğrulanmışa; çelişkili ve eskimiş dahil
“Yetkili” ≠ “bu amaçla yetkili”
Yetki tek başına yetmez. Aynı kullanıcı aynı veriye farklı amaçla baktığında farklı bir küme görür; amaç isteğin bir parçasıdır, bir ayar değil.
5 → 1 belge: denetim amacıyla bakan bir karar verici için ölçülen sonuç
“Bilinmiyor” ≠ “sorun yok”
Bir metrik girilmemişse radar sessiz kalmaz. Eksik veri de bir bulgudur ve kurucuya bugün düzeltebileceği bir eylem olarak geri döner.
3 tür bulgu üretilir: eşik aşımı, eksik veri, eskimiş veri
3 tür bulgu üretilir: eşik aşımı, eksik veri, eskimiş veri
Mekanizma
“Beyan edildi” ≠ “doğrulandı”
Her iddia bir güven seviyesiyle taşınır. Yalnız beyana dayanan bir sayı, karar ekranında doğrulanmış bir sayıyla aynı ağırlığı taşımaz.
7 seviye taslaktan çapraz doğrulanmışa; çelişkili ve eskimiş dahil
7 seviye taslaktan çapraz doğrulanmışa; çelişkili ve eskimiş dahil
Mekanizma
“Yetkili” ≠ “bu amaçla yetkili”
Yetki tek başına yetmez. Aynı kullanıcı aynı veriye farklı amaçla baktığında farklı bir küme görür; amaç isteğin bir parçasıdır, bir ayar değil.
5 → 1 belge: denetim amacıyla bakan bir karar verici için ölçülen sonuç
5 → 1 belge: denetim amacıyla bakan bir karar verici için ölçülen sonuç
Mekanizma
Katmanlar
Yedi katman. Her biri tek bir soruya cevap veriyor ve cevabını kayda yazıyor.
Politika Motoru
Kim, hangi veriyi, hangi amaçla? Rol, ilişki ve nitelik birlikte değerlendirilir. Amaç alanı yetkiyi daraltır: denetim amacıyla bakan bir karar verici, aynı hesapla ticari veriyi göremez.
Güven Merdiveni
Her iddia taslaktan çapraz doğrulanmışa uzanan bir merdivende durur. Çelişki ve eskime de birer basamaktır; sessizce yok sayılmaz.
Kanıt Paketi
Dil modeli veri tabanını görmez, yalnızca kendisi için hazırlanmış paketi görür. Kişisel ve stratejik sınıftaki veri bu paketin içine hiç girmez.
Yazma Modeli
Metrik girmek bir kayıt değil, bir öneridir. Öneriyi gönderen onaylayamaz; onaylanana kadar öneri hiçbir karar ekranında görünmez.
Karar Katmanı
Risk bulguları kural tabanlıdır: her eşiğin bir sürümü ve bir gerekçesi vardır. Beyana dayanan veriden çıkan bulgunun şiddeti düşürülür ve bu, bulgunun kendi cümlesinde yazılıdır.
Yönetişim
Beklenen metrik kümesi ve skor ağırlıkları koda gömülü değil, sürümlenmiş bir politikadır. Politika genişleyince kurucunun kapsam oranı da düşer — ekran bunun bir gerileme değil, beklentinin genişlemesi olduğunu söyler.
Denetim ve Mahremiyet
Kayıt silinmez, arşivlenir. Hassas erişim gerekçe ister ve iz bırakır. Kurucu, kendisi hakkında kimin ne zaman ne gördüğünü aynı ekrandan okur.
Dört rol, dört ayrı soru. Hiçbiri aynı veriyi görmez.
Kimin ne göreceğini rolü değil, rolü ile amacı birlikte belirler.
Girişimci
Kendisi hakkında ne yazıldığını, bir değerlendiricinin göreceği hâliyle önceden okur. Sürpriz yoktur: radarın onun için ürettiği bulgular kendi ekranında da durur. Hangi metriğin beklendiğini de kendisi değil, yürürlükteki politika söyler.
Ne görür
Ne görür
Program Yöneticisi
Onay kuyruğunu işletir. Bir metriği ya da belgeyi doğrulamak gerekçe yazmayı gerektirir; yazılan gerekçe kayda geçer ve kurucu onu okur. Yedi günü aşan talepler kuyrukta işaretlenir.
Ne görür
Ne görür
Karar Verici
Portföyü bulgu bulgu okur. Her bulgunun altında hangi kayda dayandığı ve o kaydın hangi güven seviyesinde olduğu yazılıdır. Amacını değiştirdiğinde gördüğü küme de değişir.
Ne görür
Ne görür
Sistem Yöneticisi
Politikayı yayımlar, sapmayı izler, hassas erişimi denetler. Yetkisi en geniş olduğu için her adımı iz bırakır; beklenen metriklerle fiilî durumun farkı ayrı bir sapma raporunda durur.
Ne görür
Ne görür
Altı kural
Sistemin hayır
dedikleri
Canlı ortamda ölçülenler
Politika motoru
Amaç: denetim
5 belge → 1 belge
canlı
Politika motoru
Amaç: denetim
7 metrik → 1 metrik
canlı
Kanıt paketi
Kurucu görünümü
14 kayıt · 1 hassas belge hariç
canlı
Kanıt paketi
Karar verici görünümü
66 kayıt · C1 sınırında
canlı
Güven politikası
v1 → v2
4 → 7 beklenen metrik
canlı
Hazırlık skoru
Politika genişledi
%100 → %57 · kurucu eylemi yok
canlı
Hazırlık skoru
Kanıt bağlandı
%0 → %29 · skor 67 → 71
canlı
Risk radarı
Portföy taraması
24 girişim · 33 bulgu
demo veri
Sorular
Bu bir raporlama aracı mı?
Kararı yapay zekâ mı veriyor?
Kişisel veri dil modeline gidiyor mu?
Bir metrik girdiğimde ne oluyor?
Yetkim varsa her şeyi görür müyüm?
Skorum neden düştü, hiçbir şey yapmadım?
Bir kaydı silebilir miyim?
Kurucu, hakkında ne yazıldığını görebiliyor mu?
Veri doğrulanmadıysa ne olur?
Politikayı kim değiştirebilir?
Bir kararın gerekçesini sonradan bulabilir miyim?
Bu bir raporlama aracı değil
Bir karar zemini. Kararı sizin yerinize almaz; kararın neye dayandığını kayıtlı, gerekçeli ve sonradan okunabilir hâle getirir.
